Najdłuższe tureckie słowo vs najdłuższe polskie

Turecki to język aglutynacyjny, więc aż się prosi o tworzenie w nim długich słów. Przypomnijmy: nie ma deklinacji, są przyrostki. To one określają liczbę, miejsce, przeczenie, przypuszczenie, zaimek itd. Dodajemy je do naszej bazy (na przykład rzeczownika) i w ten sposób oklejamy go dodatkami, nadając słowu zamierzony sens.

W efekcie wystarczy chwila nauki, by ten język zrozumieć w formie pisanej. Dzielimy słowo na części i po kolei odczytujemy znaczenie. A w formie mówionej, tak na szybko? Czarna magia, zanim Turek wypowie całe słowo, to zapomnimy co tam było bazą.

Jak brzmi najdłuższe tureckie słowo?

Ale wróćmy do najdłuższego tureckiego słowa. W kulturze masowej możemy trafić na:

muvaffakiyetsizleştiricileştiriveremeyebileceklerimizdenmişsinizcesine

Tłumacząc to po kawałku i dokładając kolejne klocki mamy:

muvaffak – udany (przymiotnik mówiący o tym, że coś się udało, zakończyło sukcesem)

muvaffakiyet – sukces (zamieniamy na rzeczownik)

muvaffakiyetsiz – bez sukcesu, porażka (przyrostek siz wskazuje brak i tworzy przymiotnik)

muvaffakiyetsizleş – tworzymy czasownik dodając suffix leş, który oznacza: stać się/sprawić/zostać. Czyli łącznie stać się kimś pozbawionym sukcesu, stać się osobą, która ponosi porażkę. Gdybyśmy chcieli na tym poprzestać, to dalibyśmy końcówkę -mak, żeby zrobić z tego bezokolicznik, ale my drążymy dalej.

muvaffakiyetsizleştir – ten dodatek mówi nam, że sprawiono, by ktoś coś zrobił. Czyli wciskamy trzecią osobę (pojedynczą, on albo ona) i dostajemy: sprawić by ktoś poniósł porażkę.

muvaffakiyetsizleştirici – przekształcamy czasownik w rzeczownik, tworząc coś w rodzaju angielskiego maker – robiciel😉 Czyli mamy gościa, który sprawił, że ktoś poniósł porażkę.

muvaffakiyetsizleştiricileş – kolejne stać się, dostajemy: stać się kimś, kto sprawia, że ktoś odnosi porażkę

muvaffakiyetsizleştiricileştir – i następna osoba trzecia w tekście. zyli: sprawić by ktoś numer 1 stał się kimś, przez kogo ktoś numer 2 odnosi porażkę, zrobić z jakiejś osoby sprawcę porażki innej osoby

muvaffakiyetsizleştiricileştiriver – pokazujemy, że jest to zrobione szybko. To znaczy szybko sprawiamy, że ktoś stanie się przyczyną czyjejś porażki.

muvaffakiyetsizleştiricileştirverebil – dodajemy móc/być w stanie/potrafić, czyli mamy już: być w stanie szybko uczynić z kogoś sprawcę czyjejś porażki

muvaffakiyetsizleştiricileştirveremeyebil – jednak nie, wstawiamy przeczenie, czyli NIE pozwolić, NIE być w stanie

muvaffakiyetsizleştiricileştirveremeyebilecek- czas przyszły od tego wyżej. Ale czasu przyszłego używamy w odniesieniu do rzeczownika, co zamieni nam sens. Dostaniemy: ktoś kto nie będzie w stanie szybko uczynić z kogoś sprawcę czyjejś porażki.

muvaffakiyetsizleştiricileştirveremeyebilecekler – i liczba mnoga, czyli osoby, które nie będą w stanie szybko…

muvaffakiyetsizleştiricileştirverebileceklerimiz – odwracamy trochę zdanie i dostajemy osoby, których MY (ewidentnie w liczbie mnogiej)nie będziemy w stanie szybko uczynić sprawcami czyjejś porażki.

muvaffakiyetsizleştiricileştirverebileceklerimizden – przyrostek den oznacza z/spośród. Czyli musimy trochę przestawić kolejność w polskim, żeby to pokazać: pochodzi/wywodzi się z osób, których nie będziemy w stanie szybko (…) lub jedna z osób, których nie będziemy w stanie szybko (…)

muvaffakiyetsizleştiricileştirverebileceklerimizdenmiş – wprowadza czas przeszły „plotkarsko-niespodziankowy”. Czyli albo coś, przy czym nas nie było i sprawę znamy tylko z relacji innych, albo coś, co nas zaskoczyło. ogliśmy to nawet sami uczynić, ale zapomnieliśmy lub zrobiliśmy to nieświadomie. Najłatwiej (choć nie jest to idealnie poprawne) przedstawić to jako: PODOBNO jesteś jedną z tych osób, których nie będziemy w stanie…

muvaffakiyetsizleştiricileştirverebileceklerimizdenmişsiniz – liczba mnoga, WY jesteście jednymi z tych osób.

muvaffakiyetsizleştiricileştirverebileceklerimizdenmişsinizcesine – dodajemy gdybanie: jakoby, jak gdyby. Tym samym wzmacniamy sens słowa „podobno” i możemy już w pełni poprawnie stwierdzić: Wygląda na to, że jesteście jednymi z tych osób, których nie będziemy w stanie szybko uczynić sprawcami braku czyjegoś sukcesu.

Uff…

Czy najdłuższe tureckie słowo ma sens?

Turcy mają anegdotkę wyjaśniającą sens istnienia tego zdania. Przepraszam, tego słowa. Wyobraźmy sobie szkołę, w której ambicją dyrektora jest wypuszczenie wszystkich uczniów bez absolutnie żadnej wiedzy. W tym celu zatrudnia grupę nauczycieli, których głównym zadaniem jest brak nauki lub przekazywanie wiedzy w sposób całkowicie niezrozumiały. I trafia mu się jeden nauczyciel, który próbuje dzieciakom wbić coś do głowy. Dyrektor na żadnej jego lekcji nie był, ale dobiegły go słuchy od donosicieli. Wzywa więc pedagoga na dywanik i zagaja (w liczbie mnogiej, teoretycznie z szacunkiem, nam się to od razu z rosyjskim skojarzy): słuchajcie, Nowak, podobno wy jesteście z tych, których nie przekonamy do produkcji nieudaczników.

No dobrze, teoretycznie znamy już najdłuższe tureckie słowo. Dociekliwi zapewne policzyli, że ma 70 liter. Ale… skoro turecki jest aglutynacyjny, to nie możemy wstawić w miejsce tego pierwszego rzeczownika czegoś dłuższego po prostu? Otóż możemy, ale zasada jest taka, że ma to być słowo zrozumiałe, sensowne i dające się zastosować w praktyce. A najlepiej, żeby dało się je pokazać palcem w dziele literackim. Niekoniecznie u noblisty, żeby tylko świat widział, że nie wymyślamy na siłę.

Jak samemu stworzyć najdłuższe słowo po turecku?

Teoretycznie przymiotnik muvaffak (udany) możemy zastąpić innym słowem. Ale nie z każdego stworzymy rzeczownik dodając -iyet i jeszcze przeczenie -siz. Czyli musimy tu uznać, że tak naprawdę bazą słowa jest całe muvaffakiyetsiz, co daje nam 15 liter. Najdłuższe rzeczowniki w słownikach tureckich mają po 20 liter. Na przykład: kuyruksallayangiller (pliszka, taki ptaszek zdecydowanie krótszy od własnej nazwy), ademimerkeziyetçilik (decentralizacja), egzistansiyalizm (egzystencjalizm) albo elektroensefalografi (elektroencefalografia). W teorii możemy się nawet pokusić o: kuyruksallayangillersizleştiricileştiriveremeyebileceklerimizdenmişsinizcesinedir. Dostajemy +5 liter z ptaszka, zachowujemy 3 litery z siz i jeszcze 3 z się na końcu, razem 81. Tylko nie bardzo da się gdzieś takiego zdania użyć i to umotywować.

Tureckie słowa oparte o nazwiska

Dużo rozsądniej w poszukiwaniu rekordu byłoby uprzeć się przy nazwisku w miejsce rzeczownika. Najdłuższe odnotowane tureckie nazwisko ma 50 liter i na upartego dałoby się wykombinować z nim podobne zdanie. Wyobraźmy sobie Kowalskiego, starca z dużą ilością synów. Biega po okolicznych wsiach i szuka potencjalnej synowej. Ale synowie mu się nie udali, plotki się rozeszły i żadna dziewczyna nie ma ochoty na ślub. Dwie nawet uciekły na drzewo. Staruszek stoi pod drzewem i wydziera się na nie: a więc wy jesteście jednymi z tych, których nie będziemy w stanie szybko uczynić producentkami (matkami, robicielkami) Kowalskich!

Zakładając, że nie popełniłam tu żadnego błędu logicznego i że potencjalny ojciec rodziny zamiast Kowalski będzie się nazywał właśnie tym 50-literowym nazwiskiem, otrzymamy:

Ayyıldızlıkırmızıbayraktaşıyankahramanoğullarındangillersizleştiricileştiriveremeyebileceklerimizdenmişsinizcesinedir

Próbę rozszyfrowania nazwiska pozostawię sobie na inny wpis, jeśli pozwolicie 😉

Najdłuższe polskie słowo

I na koniec, dla dociekliwych… Konstantynopolitańczykowianeczka wcale nie jest najdłuższym polskim słowem. Po pierwsze to neologizm o wątpliwym znaczeniu. Nie znajdziemy tego w słowniku, a młodą dziewczynę z Konstantynopola według praw polskiej odmiany powinniśmy nazwać inaczej. A już na pewno inaczej zdrabniać. Po drugie, dłuższe słowo, które ma szansę naprawdę gdzieś wystąpić i jest znane ogółowi to:

dziewięćdziesięciodziewięcioletni.

Jak komuś mało to może dodać jeszcze pół roku, otrzymując dziewięćdziesięciodziewięcioipółletni. Dodanie na początku łącznie pisanego przedrostka: ponad, pseudo, ćwierć, super też jest formalnie poprawne. I połączenie sobie kilku pasujących również. A na końcu przepuszczenie przez maszynkę deklinacji w liczbie mnogiej, żeby wyrwać jeszcze że dwie litery.

A na upartego możemy sobie stworzyć słowo o nieskończonej liczbie liter. o ilość przedrostków „pra” jest ograniczona tylko liczbą pokoleń, które mamy ochotę policzyć 🙃